Η συνέντευξη της Αφροδίτης (του) Μάνου στον Άγγελο Κουτσούκη

Η λέξη “συνέπεια” είναι μια λέξη που σπανίζει στην εποχή μας. Λίγοι άνθρωποι την κουβαλούν. Σε μια εποχή πού μοιάζει να έχει χάσει τον μπούσουλα, όλα φαίνονται να έχουν τιμή πώλησης. Εκτός από λίγους και γι΄ αυτό εκλεκτούς. Η Αφροδίτη Μάνου ανήκει σε αυτούς τους εκλεκτούς. Είναι σίγουρο, ότι αν της το πείς, θα διαφωνήσει. Δεν έχει σημασία. Το λένε οι άλλοι γι΄αυτήν.

Για πόσα πρόσωπα που γνωρίσαμε μέσα από το έργο τους τα τελευταία 35 χρόνια μπορούμε να πούμε ότι δεν πούλησαν, άλλοι φτηνά,άλλοι πιό ακριβά,τό έργο τους; Πόσοι κράτησαν μιά στάση ζωής ευθυγραμισμένη με την προσωπική τους φιλοσοφία; Ελάχιστοι. Τόσο ελάχιστοι που μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού. Ξεκίνησε σαν μιά από τις καλύτερες τραγουδίστριες της γενιάς της και εξελίχθηκε στην κορυφαία γυναίκα τραγουδοποιό. Τα τραγούδια της τα έχουμε τραγουδήσει όλοι. Από την “Νύχτα” μέχρι το “Καράβι κόκκινο” και από το “Αμόρε μίο” μέχρι το “Για ποιά Ελλάδα ρε γαμώ το” ή το “Μήλο”, η έκφραση μιας γυναίκας που δεν παραχώρησε τον εαυτό της σε καμμιά εξουσία, που έζησε, “τσαλακώθηκε”,και τελικά νίκησε. Ίσως και τον ίδιο της τον εαυτό.

Αφροδίτη Μάνου

Στις 15 και 16 Νοεμβρίου παρουσιάζει στον “ΙΑΝΟ” μιά μουσική παράσταση με τίτλο: “Η Αφροδίτη του Μάνου”. Εκεί, η Αφροδίτη Μάνου αναζητώντας “Τα λόγια και τα χρόνια τα χαμένα” τραγουδάει Μάνο Ελευθερίου και ο Μάνος Ελευθερίου διαβάζει μια επιλογή από έργα δικά του, αλλά και άλλα,πολύ ενδιαφέροντα,από τη βιβλιοθήκη της καρδιάς του”. Σε μια εποχή δύσκολη ,μας παρουσιάζουν ένα πρόγραμμα από αυτά που ξεφεύγουν από τον μέσο όρο και μας επιτρέπουν να μπορούμε ακόμα να ονειρευόμαστε. Με αφορμή αυτή την παράσταση,η Αφροδίτη απάντησε σε κάποιες ερωτήσεις που της έθεσα.Η κουβέντα μαζί της, θα μπορούσε να καλύψει τις σελίδες ενός μεγάλου βιβλίου.Το αφήσαμε για άλλη φορά…

Διαβάζοντας το Δ.Τ. για τις κοινές σας εμφανίσεις με τον Μάνο Ελευθερίου στον ΙΑΝΟ, στέκομαι σε μιά εκπληκτική εικόνα. Αυτή που περιγράφει πως μελοποιήθηκαν από τον Μίκη Θεοδωράκη οι πρώτοι στίχοι του Μάνου Ελευθερίου, πώς αυτές οι κασέτες φυγαδεύτηκαν στο εξωτερικό, πώς έγιναν τραγούδια, που πέρασαν στην ιστορία τελικά. Εσύ, μικρό κορίτσι τότε, έζησες από πρώτο χέρι αυτό που σήμερα αποκαλούμε “ιστορία”. Μίλησε μου λίγο για εκείνη την εποχή, πώς γνωρίστηκες με τον Μάνο Ελευθερίου, τί ακριβώς σήμαινε “κόντρα” στην δικτατορία, τι σήμαινε “παρανομία” και τί έμεινε τελικά από όλα αυτά.

Δεν είμαι άνθρωπος των αναμνήσεων, ούτε συνηθίζω να λέω ιστορίες απ’ τα παλιά. Γι’ αυτό λίγα πράγματα θα σου πω, που έμειναν μέσα μου, σαν παλια φωτόγραφία.

Ο Μάνος, ήρθε σπίτι μας, στο πατρικό μου στον Ταύρο, ένα απόγευμα αρχές του ’68 νομίζω, λίγο πριν φύγει η αδερφή μου η Μαρία για Γερμανία, με τις πρώτες κασέτες του Μίκη με τη “Νύχτα Θανάτου” κι αυτά που μετά γίνανε “Αρκαδίες”. Η μαμά μου τον κέρασε λικέρ πίπερμαν κι αρχίσαμε να μιλάμε για ποίηση, για μουσική και για πολιτική, ώρες ατέλειωτες. Ε, μετά όλα, πήραν το δρόμο τους.

Ήταν άσκημη και άχαρη η εποχή εκείνη. Με τανκς στους δρόμους, με ανθρώπους στις φυλακές κι άλλους να βασανίζονται, να εξορίζονται, να συλλαμβάνονται για ψύλλου πήδημα. Δεν νομίζω πως πρέπει να επεκταθώ πάνω σ’ αυτά εδώ πέρα, πάντως την αδερφή μου και τον πατέρα μου τους συνέλαβαν λίγο αργότερα, τους κράτησαν ευτυχώς λίγες μόνο μέρες στην Ασφάλεια της Μπουμπουλίνας κι αφού ήρθαν σπίτι μας ο Μάλλιος με το Μπάμπαλη αυτοπροσώπως και βρήκαν τα υπολείμματα ένός καμμένου διαβατηρίου στη σόμπα πετρελαίου μας, τους άφησαν στερώντας τους την άδεια εξόδου από τη χώρα κάτι που ανακάλεσαν στη συνέχεια, όταν άφησαν και τον Μίκη να φύγει για το Παρίσι.

Εγώ ήμουνα μαθήτρια στο Γυμνάσιο ακόμα και προσπαθούσα να καταλάβω τι συμβαίνει, πού βρέθηκε και γιατί τέτοια λύσσα στις ψυχές κάποιων ανθρώπων, αγράμματων και άξεστων που μίλαγαν την καθαρεύουσα όχι του Παπαδιαμάντη, αλλά της Χωροφυλακής και σκότωναν και ποδοπατούσαν ανθρώπους προσπαθώντας να τους εξευτελίσουν και να τους διαγράψουν, λες, μαζί με τα πιστεύω τους.

Σ’ αυτό το σκηνικό, πρωτοτραγουδούσαμε σε σπίτια φίλων κρυφά, τα τραγούδια του Μάνου Ελευθερίου, η αδερφή μου κι εγώ.

Αναπόφευκτη η μεταφορά στήν εποχή μας.Τι ακριβώς ζούμε;

Ζούμε μια βαρβάτη κρίση του καπιταλισμού κι έχουν να δουν πολλά τα μάτια μας, γιατί για πρώτη φορά στη χώρα μας τόσοι πολλοί άνθρωποι είδαν τόσα πολλά λεφτά στα χέρια τους, νόμιζαν ότι θα τα κρατήσουν για πάντα, αλλά πάνω που άρχισαν να τα συνηθίζουν, τους τα παίρνουν πίσω, μαζί με εκείνα για το σχολείο των παιδιών αλλά και τη σύνταξη του παππού και τα όσα είχαν στην άκρη για ώρα ανάγκης.

Αυτό εξαγριώνει τον κόσμο που αν, αντί να κοιτάξει να ενημερωθεί και να σκεφτεί ψύχραιμα για το μέλλον αυτού του τόπου και των παιδιών του, αφήνεται να παρασυρθεί από του επιτήδειους δημαγωγούς και καιροσκόπους της εποχής, άσ’ τα να πάνε…

Λίγοι,ίσως, θυμούνται σήμερα, οτι πρίν υπάρξεις τραγουδοποιός, υπήρξες τραγουδίστρια. Καί μάλιστα με συνεργασίες που πάρα πολλοί θα ζήλευαν. Μίκης Θεοδωράκης, Σταύρος Ξαρχάκος, Γιάννης Σπανός είναι μονο κάποιοι απο τους συνθέτες που συνεργάστηκες εκείνα τα χρόνια. Αργότερα μπήκε στη ζωή σου και ο Χατζιδάκις.Τί ήταν αυτό που σε έκανε να γράψεις δικά σου τραγούδια;

Δεν έχω ιδέα! Από την απόσταση τόσων χρόνων και από το ύψος της ηλικίας μου, θα μπορούσα να δώσω διάφορες “λογικές” εξηγήσεις. Η αλήθεια όμως είναι αυτή: Δεν έχω ιδέα. Ξαφνικά, σα να σκίστηκε το έδαφος κι άρχισαν να ξεπηδάνε από μέσα τραγούδια. Δηλαδή οι σκέψεις μου, τραγουδιστά.

Σήμερα θεωρείσαι από τους “ειδήμονες” η κορυφαία γυναίκα τραγουδοποιός. Τα τραγούδια σου πέρασαν από την κριτική και είναι πιά γνωστά σε όλον τον κόσμο. Εγραψες μουσική για κινηματογράφο και θέατρο. Η εικόνα της δημιουργού, ξεπέρασε την εικόνα της τραγουδίστριας.

Και έρχεσαι σήμερα με ένα πρόγραμμα που θα συζητηθεί πολύ, ξανά στον ρόλο της τραγουδίστριας. Δίπλα στον κορυφαίο Ελληνα ζώντα στιχουργό,με τραγούδια πού έχουν πρό πολλού περάσει στον μύθο. Σου αρέσει πάντα να βάζεις δύσκολα στον εαυτό σου;

Μ’ αρέσουν οι προκλήσεις. Όμως είναι και πολύ φυσικό, σε δύσκολες στιγμές να στρέφεσαι προς τα σημεία αναφοράς σου, να πάρεις δύναμη, να επαναπροσδιοριστείς. “Τ’ αλφαβητάρι και το καρυοφύλλι, κανάτι δροσερό σε παραθύρι”…

Αυτό είναι σίγουρο. Μ’ αρέσουν οι προκλήσεις. Όμως είναι και πολύ φυσικό, σε δύσκολες στιγμές να στρέφεσαι προς τα σημεία αναφοράς σου, να πάρεις δύναμη, να επαναπροσδιοριστείς. “Τ’ αλφαβητάρι και το καρυοφύλλι, κανάτι δροσερό σε παραθύρι”…

Μάνος Ελευθερίου

Μπορείς να μας πείς πως ακριβώς θα σταθείτε πάνω στην σκηνή με τον Μάνο Ελευθερίου; Εσύ θα τραγουδήσεις κάποια από τα πολλά κι αγαπημένα του τραγούδια. Εκείνος;

Ο Μάνος θα διαβάσει ό,τι θέλει. Ό,τι του φανεί πως θα ‘χει ενδιαφέρον ν’ ακουστεί, ανάμεσα στα τραγούδια του. Κείμενα δικά του ή άλλων που ίσως να μας συμπληρώσουν το εξελισσόμενο ακόμα παζλ, που είναι ο Μάνος Ελευθερίου. Έχω την εντύπωση ότι μέχρι την τελευταία στιγμή αυτό το πρόγραμμα θα συνεχίσει να διαμορφώνεται.

Ο Μάνος θα διαβάσει ό,τι θέλει. Ό,τι του φανεί πως θα ‘χει ενδιαφέρον ν’ ακουστεί, ανάμεσα στα τραγούδια του. Κείμενα δικά του ή άλλων που ίσως να μας συμπληρώσουν το εξελισσόμενο ακόμα παζλ, που είναι ο Μάνος Ελευθερίου. Έχω την εντύπωση ότι μέχρι την τελευταία στιγμή αυτό το πρόγραμμα θα συνεχίσει να διαμορφώνεται.

Δεν θα σε ρωτήσω πως και δεν συνεργαστήκατε τόσα χρόνια.Εχω την εντύπωση ότι παρακολουθούσε ο ένας την πορεία του άλλου. Σήμερα πώς συναντηθήκατε; Γιατί το πιό εμφανές θα ήταν, αν ήθελες να κάνεις μιά συνεργασία,να την κάνεις με έναν δημιουργό που έχετε συνεργασθεί στο παρελθόν.

Εδώ μπαίνει η σκηνοθετική μπαγκέτα της ζωής μου που λέγεται Θανάσης Παπαθανασίου-Μιχάλης Ρέππας. Συζητούσαμε μια μέρα, τώρα την άνοιξη, για το τραγούδι τους ανθρώπους του κι όλα τα σχετικά και διαπιστώσαμε, άλλη μια φορά, την κοινή μας αγάπη για την γραφή του Ελευθερίου.

Κι έτσι, πολύ απλά, τα παιδιά με ρώτησαν το αυτονόητο: Γιατί δεν κάνεις ένα πρόγραμμα με τραγούδια του Μάνου;

Μετά από λίγες μέρες, πήγαμε με τον Μιχάλη στο Μάνο, με σχεδόν έτοιμο το πρόγραμμα.

Ο τίτλος του όμως, βρέθηκε από τον αγαπημένο μου φίλο Γιάννη Χαγιάννη, που εργάζεται και κινείται σε εντελως διαφορετικούς χώρους από εμάς.

Είναι διαπιστωμένο ότι δεν φοβάσαι να αναμετρηθείς με δύσκολα τραγούδια, με τραγούδια που έχουν περάσει στην συνείδηση του κόσμου με την πρώτη τους εκτέλεση.Από την άλλη,σε έχω ακούσει να τραγουδάς, με τον Θάνο Μικρούτσικο στο πιάνο, ένα από τα τραγούδια που χαρακτήρησε η Μαρία Δημητριάδη, που ήταν, όπως ξέρουμε όλοι, η αδελφή σου. Φαντάζομαι δεν θα ήταν εύκολο για σένα…

Απ’ τη μια δεν είναι εύκολο, απ’ την άλλη νιώθω όλες αυτές τις μέρες την παρουσία της δίπλα μας, φαντάζομαι το ίδιο κι ο Μάνος, με τον οποίο ήταν πολύ φίλοι μέχρι το τέλος. Δεν το έχουμε συζητήσει, αλλά είμαι σίγουρη ότι έτσι συμβαίνει.

Ακούω κουβέντες που λένε ότι η κρίση βοηθάει την δημιουργία.Οτι σε εποχές δύσκολες γράφονται πολλά και καλά πράγματα ,σε όλους τους τομείς.Εσύ διαπιστώνεις κάτι τέτοιο;

Χα-χα. Όχι. Η κρίση από μόνη της δεν αρκεί. Πρέπει να έχεις και ταλέντο και κάτι να πεις…

Εχοντας περάσει από τον χώρο της Αριστεράς,και μάλιστα πολύ δραστήρια,πώς κρίνεις ανθρώπους που γνώρισες μέσα σε αυτόν τον χώρο και έχουν αλλάξει τελείως θέσεις τα τελευταία 30 χρόνια;Γιατί,μιλώντας για σένα,δεν δίνεις την εντύπωση ότι έχεις αλλάξει δραματικά θέσεις.

Έχω αλλάξει πολύ. Περισσότερο από πολλούς. Αλλά προς άλλη κατεύθυνση! Οι “βασικές μου οι αρχές” δεν έχουν αλλάξει, δηλαδή ο χαρακτήρας μου, όμως οι ιδέες μου αλλάζουν μέρα με τη μέρα για πολλούς και ποικίλους λόγους. Αλίμονο αν δεν άλλαζα!

Στην εποχή που ζούμε δεν θα έπρεπε να γράφονται και να ακούμε περισσότερα πολιτικά τραγούδια; Με την ευρεία έννοια του όρου. Νομίζω ότι δεν συμβαίνει. Υπάρχει κάποια εξήγηση κατα την άποψή σου;

Δεν υπάρχει “πρέπει” σ’ αυτά τα ζητήματα. Ο καθένας κάνει αυτό που του υπαγορεύει το μέσα του.Πάντως πέρα από την κρίση που αντιμετωπίζει όλος ο κόσμος, πρέπει να ξέρετε ότι το δικό μας επάγγελμα με την κατάργηση ουσιαστικά της δισκογραφίας και την πειρατεία έχει κυριολεκτικά “γονατίσει”. Οι περισσότεροι από μας γράφουν αραιά και πού. Οι νεώτεροι έχουν πιο πολύ διάθεση. Ακούω και τραγούδια πολιτικά. Τις προάλλες η “Πατρίδα” του Αλκίνοου, μας ταρακούνησε με κάτι φίλους που την ακούγαμε. Μην ξεχνάς ότι αυτό που ζούμε, είναι δύσκολο να προσεγγισθεί, ακόμα και θεωρητικά. Πόσο μάλλον να γίνει τραγούδι.

Συνοψίζοντας την μέχρι τώρα πορεία σου πώς θα χαρακτήριζες την Αφροδίτη Μάνου;

Ταραγμένη ψυχή.

Το πιό επικίνδυνο στοιχείο της εποχής μας ποιό είναι;

H ανακύκλωση παλιών αποτυχημένων ιδεών και αξιών. Η δημαγωγία. Τα τσακάλια που παίζουνε risk στο facebook και στα άλλα μέσα, και πουλάνε κάθε λογής εμπόρευμα, φρέσκο ή κατεψυγμένο.

Τι θαυμάζεις στην ζωή σου και τι απεχθάνεσαι;

Θαυμάζω αυτούς που δε χάνουν το στόχο τους στο σκοτάδι, αν και μεταξύ μας, πιστεύω ότι όλοι έχουν χάσει το στόχο τους, τουλάχιστον μία φορά. Απεχθάνομαι την κοινωνική αδικία και την αδυναμία μας να βρούμε λύσεις για εξομάλυνσή της, έστω, που να μην τις καταβροχθίζουν οι εκάστοτε εξουσίες και οι διαχειριστές τους.

Τι θα ήθελες να μοιραστείς μαζί μας και δεν μας το είπες;

Δεν μου έρχεται κάτι στο μυαλό…

Η Αφροδίτη του Μάνου στον ΙΑΝΟ

Άγγελος Κουτσούκης

Ο Άγγελος Κουτσούκης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και ξεκίνησε να δουλεύει στα 18 του, στο περίφημο βιβλιοπωλείο Kauffman. Από τη δεκαετία του ’80 μέχρι το 2008 έκανε εκπομπές στα περισσότερα από τα Αθηναϊκά ραδιόφωνα. Αυτή ήταν η “ερωτική” του σχέση. Γιατί η “συζυγική” ήταν οι Δημόσιες Σχέσεις στην ιστορική δισκογραφική εταιρεία LYRA από το 1994 μέχρι το 2013. Ανάμεσα σε αυτές τις δύο σχέσεις, πρόλαβε να κάνει κάποιες συνεντεύξεις σημαντικών προσώπων, που δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά του μουσικού τύπου, σαν αυτές της Φλέρυς Νταντωνάκη ή του Άκη Πάνου. Το γράψιμο υπήρξε ένα απωθημένο, που η κρίση έβγαλε στην επιφάνεια. Το μυθιστόρημα “Ο άνθρωπος που έμενε στο Φάρο” είναι το πρώτο του βιβλίο.

About the author

Who‘s behind this

Demo

Skyler

Photographer

skyler@moreno

Phone: 555-357-3005

Charming, CA

8727 Sutter Street

Copyright 2013 by YOOtheme - All rights reserved
powered by Warp 7 Framework and
designed and crafted with UIkit

Demo